الشيخ علي المشكيني
153
كشكول حكمت (فارسى)
عدّة الصلوات الّتي فرضها اللَّه على أمّة محمّد صلى الله عليه و آله و هي السنّة الجاريّة في ولده إلى يوم القيامة . « 1 » الظاهر رجوع هذا الضمير إلى محمّد صلى الله عليه و آله ، دون آدم لعدم ثبوت وجوب الفرائض الخمس في ذلك الوقت . و الأظهر رجوع الضمير في قوله : و هي السنّة إلى صلاة الميّت و الضمير في ولده إلى آدم . « 2 » شعر جمال يار ندارد نقاب و پرده ولى * غبار ره بنشان تا نظر توانى كرد شعر حافظ حجاب چهرهء جان مىشود غبار تنم * خوشا دمى كه از اين چهره پرده فكنم چنين قفس نه سزاى من خوش الحان است * روم به گلشن رضوان كه مرغ آن چمنم عيان نشد كه چرا آمدم ؟ كجا بودم ؟ * دريغ و درد كه غافل ز كار خويشتنم بيان : كاملًا روشن است كه بشر براى امتحان چند روزه در صحنه اين كرهء خاكى آمده است . جسد او از متن خاك و روانش به ارادهء ذات قدسى حق نشأت يافته است و
--> ( 1 ) . امام صادق عليه السلام : وقتى آدم در گذشت ، هبةاللَّه [ فرزند حضرت آدم ] به جبرئيل گفت : اى فرستادهء خدا ! جلو بيا و بر جنازهء او نماز بگزار . گفت : به ما دستور داده شد بر پدرت سجده كنيم ، پس بر فرزندان نيكوكارش نمىتوانيم مقدّم بشويم . تو بهترين فرزند آدمى . جلو برو و پنج بار بر جنازهء او تكبير بگو ، به شماره پنج نمازى كه خدا بر امّت محمّد واجب گردانيد ، و اين سنّت جارى در فرزندان آدم تا روز قيامت است ( من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 163 ؛ تهذيب الأحكام ، ج 3 ، ص 330 ) . ( 2 ) . ظاهراً ضمير در « ولده » به حضرت محمّد ، نه حضرت آدم برمىگردد ؛ زيرا ثابت نيست در زمان حضرت آدم ، پنج تكبير نماز ميّت واجب بوده ، امّا بيشتر ظهور در آن دارد كه ضمير در « و هي السنّة » به نماز ميّت برمىگردد و ضمير در « ولده » به حضرت آدم .